Có lẽ những ai từng bị kẹt phía sau một chiếc xe buýt nội thành và phải hít những luồng khói thải, hay nhận thấy nước uống đóng chai có mùi nhựa kỳ quặc đã tự hỏi làm thế nào để tống khứ các độc tố trên ra khỏi cơ thể.

Khả năng thanh lọc cơ thể (detox) là một cách rất hay: Trong môi trường hiện đại, ta phải tiếp xúc với nhiều độc tố hơn bao giờ hết. Mỗi năm, 2.000 hóa chất mới được đăng ký sử dụng hàng ngày ở Mỹ; bác sĩ y học chức năng Robert Rountree cũng cho biết thêm rằng, “con người đã trở thành ‘hệ thống tích trữ miễn phí các hợp chất nhân tạo’.”

Với rất nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tiếp xúc với độc tố có thể gây khó khăn cho việc giảm cân, tạo điều kiện cho các bệnh mạn tính như ung thư và tiểu đường phát triển, đồng thời kích thích và làm trầm trọng các bệnh tự miễn, thì áp dụng phương pháp detox đúng cách là một việc rất đáng làm.

Detox quá nhanh

Song, quá trình detox phải được thực hiện cẩn thận. Cũng như cách độc tố gây hại khi thâm nhập vào và tích lũy trong cơ thể, nó cũng có thể gây ra các vấn đề tương tự khi được thải ra. Nếu detox quá nhanh hoặc không có sự hỗ trợ phù hợp, ta có nguy cơ tái hấp thụ một số hóa chất nguy hiểm khi các chất này được thải ra khỏi cơ thể.

Khi tốc độ thải độc tố khỏi các mô nhanh hơn khả năng đào thải của cơ thể, những chất độc  này sẽ lưu lại trong dòng máu, gây viêm và khiến ta cảm thấy rất khó chịu.

Theo Eileen Laird, tác giả quyển A Simple Guide to the Paleo Autoimmune Protocol, “Quá trình thải độc gan gồm 2 giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất là giải phóng độc tố và giai đoạn thứ hai là vô hiệu hóa nó. Nhiều người gặp khó khăn với giai đoạn hai. Nếu bạn thấy không khỏe trong quá trình detox thì có một lý do. Bạn đang bị nhiễm độc từ chính chất độc mình đào thải ra.”

Các triệu chứng có vẻ giống với bệnh cảm cúm. Bạn có thể cảm thấy mệt mỏi, buồn nôn, đau đầu, chóng mặt, sưng phù, khó tiêu, lạnh người, tim đập nhanh, khó tập trung và đau nhức cơ và các khớp. Nhìn chung, các triệu chứng này được gọi là Phản ứng Jarisch-Herxheimer, hay ngắn gọn hơn là “tái nhiễm độc”.

Một số chuyên gia sức khỏe gọi phản ứng detox này là “khủng hoảng phục hồi” - nếu bạn cảm thấy không khỏe trong quá trình detox, tức là nó đang có tác dụng – độc tố đang được đẩy ra. Tuy nhiên, ý kiến cho rằng phản ứng Herxheimer không tốt cho sức khỏe được nhiều bác sĩ ủng hộ hơn.

Cảm thấy không khỏe trong quá trình detox “không hẳn là tốt hay bình thường. Mọi người không nên cho rằng, ‘Ồ, đây là phản ứng herxing; mình chỉ cần cố chịu đựng thôi.’ Đó là dấu hiệu cho thấy họ nên thực hiện chậm lại hoặc thử cách khác vì quá trình detox của họ đang diễn ra quá nhanh,” bác sĩ y học chức năng Jill Carnahan cho biết.

Nhưng vẫn còn quá sớm để kết luận, vì khi nói đến detox, lời khuyên tốt nhất vẫn là lắng nghe cơ thể bạn. Theo Laird, “Cơ thể chúng ta trao đổi với ta mọi lúc. Thật mạo hiểm nếu ta cố phớt lờ các tín hiệu mà cơ thể gửi đến.”

Detox an toàn

Bước đầu tiên trong bất cứ quá trình detox an toàn và hiệu quả nào là đến gặp một bác sĩ được chứng nhận. Hãy tìm một người có kinh nghiệm với các phương pháp detox và hỏi họ xem những phương pháp này hiệu quả ra sao với các bệnh nhân có phản ứng với detox.

Sau đó, có nhiều cách bạn có thể áp dụng để hỗ trợ và bảo vệ bản thân trong quá trình detox. Các cách này giúp bạn xây dựng lối sống hỗ trợ quá trình thanh lọc cơ thể, ngay cả sau khi giai đoạn detox của bạn đã kết thúc.

1. Hãy chắc chắn rằng triệu chứng của bạn không liên quan đến vấn đề nào khác

Nếu bị dị ứng với thứ gì đó trong môi trường, bạn sẽ cảm thấy liên tục khó chịu. Còn nếu đang có phản ứng Herxheimer, bạn sẽ cảm thấy đỡ hơn trong vài ngày, Carnahan cho biết. Dù gì đi nữa thì bạn cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ. Nếu bị dị ứng hoặc có vấn đề khác, bạn cần xác định được nguyên nhân sâu xa. Còn nếu đó là phản ứng detox, bạn cần làm chậm lại quá trình detox của mình.

Đôi khi mọi người trải qua những triệu chứng giống cảm cúm trong vài ngày, chỉ đơn giản là vì họ vừa cắt giảm một số loại thực phẩm nhất định. Mọi người thường cho rằng đó là phản ứng detox, nhưng theo Carnahan, nhiều khả năng đó là phản ứng “cai thuốc”. Chẳng hạn, các sản phẩm từ sữa chứa opioid peptide mang tên casomorphin và gluten chứa opioid peptide mang tên exorphin - hai chất này đều có tác động khá giống với opiod lên cơ thể. Khi ta kiêng các loại thực phẩm này, phản ứng “cai thuốc” nhẹ cũng xuất hiện theo. Nếu triệu chứng kéo dài hơn vài ngày, bạn hãy đến gặp bác sĩ.

Khi ta bỏ ăn đường, các vi khuẩn đường ruột chết đi (vi khuẩn thích đường) và ta gặp phải các triệu chứng tương tự. Chất gắn kết tự nhiên như than hoạt tính có thể giúp hút và tống vi khuẩn ra khỏi cơ thể.

2. Không ăn thực phẩm chứa độc tố

Cố gắng ăn trái cây, rau quả hữu cơ và protein sạch từ động vật chăn thả. Nếu không, chính lúc đào thải độc tố cũng là lúc bạn nạp lại nó và bạn sẽ không bao giờ khỏe lên được.

3. Không tiếp xúc với độc tố

Đảm bảo các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và cơ thể bạn dùng không tạo điều kiện cho các hóa chất nhân tạo thâm nhập vào cơ thể. Tác động của các sản phẩm này lên cơ thể cũng không khác gì so với thức ăn. Theo Rountree, “Nếu việc thoa thứ gì đó lên da cũng giống như bạn đang ăn nó.”

4. Tiếp tục với cách 2 và 3 sau khi đã hoàn tất quá trình detox

Laird cho biết, “Cảnh giác các độc tố mọi lúc mọi nơi có thể là việc quá sức. Mọi người detox vì họ nghĩ mình vẫn có thể tiếp xúc với độc tố và cứ thỉnh thoảng detox là được.” Cách tốt hơn là giữ khoảng cách với độc tố mỗi ngày. Một khi bạn chuyển sang tiêu thụ thực phẩm sạch và dùng các sản phẩm chăm sóc cơ thể sạch, cảm giác quá sức khi phải làm theo tất cả những lựa chọn mới sẽ từ từ biến mất.

5. Đảm bảo bạn bổ sung khoáng chất cho cơ thể

Khoáng chất rất cần thiết cho một quá trình detox thành công. Hai cách bổ sung khoáng chất dễ dàng là gì? Theo Carnahan, đó là tắm bồn với muối Epsom (để bổ sung ma-giê) và uống nước khoáng.

6. Ăn rau củ (thuộc họ cải bắp)

Rau củ thuộc họ cải bắp – gồm súp lơ, bông cải xanh, cải xoong, cải Brussels, rau kale và cải xoăn – có chứa sulforaphane, giúp làm tăng enzyme trong gan có tác dụng phân giải một số loại độc tố nhất định.

7. Ăn đa dạng các loại rau quả

Các hợp chất tốt cho sức khỏe trong rau củ và trái cây cũng có liên quan đến độ sáng màu của rau quả. Càng ăn nhiều màu rau quả mỗi ngày, bạn càng tiếp xúc nhiều với dưỡng chất thực vật – và các chất này hỗ trợ rất tốt cho quá trình detox cũng như giúp bảo vệ cơ thể khỏi tác hại từ độc tố. Mỗi ngày, với mỗi màu trong cầu vồng (đỏ, cam, vàng, lục, lam, tím), bạn hãy thử ăn một loại thức ăn nhé.

8. Ăn thật nhiều chất xơ

Độc tố được đào thải ra khỏi cơ thể theo 3 đường: nước tiểu, mồ hôi và chất thải của hệ tiêu hóa. Hãy giữ cho hệ tiêu hóa của bạn hỗ trợ tốt quá trình detox bằng cách ăn thực phẩm nhiều chất xơ, ví dụ như các loại đậu, bơ, quả mọng, quả bí, cây lanh và hạt chia.

9. Giữ độ ẩm cho cơ thể

Càng uống nhiều nước lọc sạch, bạn càng đi tiểu nhiều – và độc tố sẽ được thải khỏi cơ thể nhanh hơn.

10. Đổ mồ hôi

Hãy đào thải độc tố qua da thông qua các bài tập khiến tim đập nhanh hoặc ngồi trong phòng xông hơi.

11. Cân nhắc việc dùng thực phẩm chức năng và thảo mộc

Có nhiều loại thảo mộc giúp tối ưu hóa hoạt động của gan và thận. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ để biết loại nào thì tốt nhất cho trường hợp của bạn. Chất chống oxy hóa glutathione cực kỳ quan trọng trong quá trình detox. Một trong những cách tốt nhất để bổ sung glutathione là uống N-acetylcysteine, hay còn gọi là NAC, tiền thân của glutathione.

12. Nghỉ ngơi

“Giấc ngủ có tác dụng phục hồi cơ thể rất tốt,” Laird cho biết. Một khoảng nghỉ chất lượng có thể tối ưu hóa mọi chức năng của cơ thể, bao gồm cả khả năng detox.