4 kiểu lãnh đạo kiến tạo tương lai

Alan Kay, nhà giáo dục kiêm nhà khoa học máy tính, có câu nói nổi tiếng: “Cách hay nhất để dự đoán tương lai là tạo ra nó.” Nhưng ta phải làm gì để kiến tạo tương lai trong một thế giới đầy bấp bênh và bất ổn? Làm sao những tổ chức thành công vẫn tiếp tục lớn mạnh ngay cả khi họ xây dựng một quan điểm mới về tương lai sắp đến? Làm sao những thương hiệu lâu năm vẫn trung thành được với tuyên bố ban đầu đồng thời đảm bảo đáp ứng được nhu cầu của các khách hàng mới với những giá trị và sở thích khác biệt? Làm sao những nhà lãnh đạo lỗi lạc đảm bảo được rằng kiến thức và kinh nghiệm của họ không kìm hãm trí tưởng tượng của họ?

Đó là những câu hỏi giúp phân biệt giữa những tổ chức và nhà lãnh đạo sẽ phát triển trong tương lai với những đối tượng bị mắc kẹt trong quá khứ. Khi nghiên cứu để viết sách và trong những bài viết trên Harvard Business Review, tôi đã chú ý rất kỹ đến những lãnh đạo có vẻ hứng thú chứ không e ngại những câu hỏi trên. Khi nghiên cứu về những lãnh đạo này và các thói quen tư duy của họ, tôi nhận ra rằng chủ yếu có 4 nhóm lãnh đạo, bao gồm:


1. Nhóm Ham Học Hỏi

Một trong những điều tuyệt vời nhất khi làm lãnh đạo là bạn được làm thầy, chia sẻ kiến thức mình đã tích lũy trong suốt sự nghiệp với những đồng nghiệp trẻ đang muốn nghe những lời khuyên thiết thực. Nhưng khi xét đến việc kiến tạo tương lai, những nhà lãnh đạo hiệu quả nhất lại là những người ham học hỏi nhất. Những người này luôn tự hỏi mình, “Tốc độ học của tôi có bằng với tốc độ thay đổi của thế giới chưa?”

Garry Ridge, CEO của WD-40, có lẽ là nhà điều hành ham học hỏi nhất mà tôi biết. Ông đã đưa ra những đổi mới to lớn và giúp tổ chức đạt được sự tăng trưởng chưa từng có. Bí quyết thành công của WD-40 là gì? Đó là sự tận tâm của Ridge trong việc xây dựng một tổ chức gồm những người “cuồng học tập”, luôn mong muốn áp dụng những công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Ông giao cho Team Tomorrow – một nhóm các nhà điều hành và kỹ sư – nhiệm vụ đẩy mạnh việc học hỏi trong toàn công ty. Câu hỏi ưa thích của ông dành cho đồng nghiệp để kiểm tra niềm đam mê học hỏi của họ là: “Lần cuối anh/chị làm một điều mới mẻ là khi nào?” Những nhà lãnh đạo phù hợp với tương lai quyết tâm học hỏi bằng với tốc độ thay đổi của thế giới.


2. Nhóm Thay Đổi Tư Duy Cá Nhân

Càng làm việc lâu trong một ngành và đạt được nhiều thành tựu, bạn càng khó nhận ra những quy luật, khả năng và con đường mới dẫn đến tương lai. Các lãnh đạo cấp cao thường để kiến thức của họ cản đường trí tưởng tượng của họ. Đó là một vấn đề lớn: Bạn không thể kiến tạo tương lai nếu cứ mãi bám víu vào những ý tưởng lỗi thời, dù những ý tưởng đó từng hiệu quả trong quá khứ.

Rosanne Haggerty, một trong những nhà hoạt động xã hội vĩ đại của Mỹ, đã tạo ra một ảnh hưởng lớn trong cuộc chiến chống nạn vô gia cư. Nhưng thành tựu lớn nhất (và mang tính cách mạng nhất) của bà, Chiến Dịch 100.000 Ngôi Nhà, đã đòi hỏi bà phải chất vấn mọi điều bà biết về lý tưởng của mình. “Tôi kinh hoàng nhận ra rằng cách giải quyết vấn đề mà chúng tôi đưa ra có hạn chế,” bà nói. “Chúng tôi đã phải thay đổi hoàn toàn.” Thay đổi tư duy cá nhân là một việc cực kỳ khó khăn – và hoàn toàn cần thiết. Haggerty nói, “Ta rất hay bị niềm tự hào về những ý tưởng gần nhất của mình cản đường mình đến với ý tưởng tiếp theo.” Các nhà lãnh đạo phù hợp với tương lai hiểu được rằng đã đến lúc thay đổi để tư duy.


3. Nhóm Lạc Quan Mạnh Mẽ

Lãnh đạo không chỉ đòi hỏi trí tuệ mà còn đòi hỏi thái độ. Cách ta thể hiện bản thân cùng với thái độ và quan điểm của ta sẽ đặt ra tiêu chuẩn về những yếu tố cần thiết để tiến hành các thay đổi sâu xa trong thời kỳ bất ổn. John Gardner, học giả nổi tiếng về hành vi tổ chức, lập luận rằng các nhà lãnh đạo vĩ đại thể hiện “tinh thần lạc quan mạnh mẽ.” Ông cho biết, tương lai “không được tạo nên bởi những người không thực sự tin vào tương lai, nó được tạo nên bởi những người rất mạnh mẽ, những người nhiệt huyết, khao khát hoặc tin tưởng vào một điều gì đó.”

Vernon Hill, nhà sáng lập của Metro Bank – công ty đang định hình lại tương lai của ngành dịch vụ tài chính ở Anh – lan tỏa một thái độ mạnh mẽ và tự tin. Mô hình kinh doanh tương tác sâu sát với khách hàng của Hill đang định nghĩa lại ngành tài chính – một ngành nổi tiếng là có dịch vụ kém chất lượng. Tuy nhiên, chính tư tưởng của ông mới tạo nên doanh nghiệp tăng trưởng nhanh Metro Bank. Ông cho biết, “Nếu không duy trì được mức năng lượng cao thì nghĩa là ta đang thể hiện một hình ảnh tiêu cực.” Vì vậy, Metro Bank tìm kiếm những nhà lãnh đạo “nhiệt tâm” để thực hiện sứ mệnh của tổ chức. Bạn không thể kiến tạo ra một tương lai thịnh vượng cho công ty nếu bạn không hào hứng về những gì tương lai đang nắm giữ.


4. Nhóm Sẵn Sàng Thử Nghiệm

Có một bí mật không mấy hay ho về tương lai mà nhiều người không muốn chấp nhận: Ngay cả những đột phá tuyệt vời nhất cũng được tạo ra dựa trên các dự án “bom xịt”, các sản phẩm dở dang và các sáng kiến thất bại. Chính vì vậy, những nhà lãnh đạo phù hợp với tương lai ủng hộ nhiều ý tưởng, dù biết rằng hầu hết các ý tưởng đó sẽ không có kết quả như dự tính - mục đích của họ là nhằm tìm ra một số ít ý tưởng sẽ đem lại thành công không ngờ.

Không có nhà điều hành nào thể hiện tinh thần sẵn sàng thử nghiệm hơn Jeff Bezos, CEO của Amazon. Ông là người giàu nhất thế giới sống dựa trên thái độ sẵn sàng đón nhận những ý tưởng không hiệu quả. “Nếu bạn phải đặt những ván cược liều lĩnh, hãy chọn những thử nghiệm,” Bezos nói. “Và nếu đã gọi là thử nghiệm thì bạn sẽ chẳng biết được nó có hiệu quả hay không đâu.” Những nhà lãnh đạo phù hợp với tương lai hiểu rằng không có con đường dẫn đến thành công nào bằng phẳng cả.

Dĩ nhiên, như tất cả các mô hình khác, mô hình phân loại lãnh đạo này chỉ là một phiên bản đơn giản. Và nhiều người trong chúng ta sẽ không chỉ thuộc một trong 4 kiểu lãnh đạo trên. Nhưng đối với hầu hết chúng ta, việc rèn luyện bất kỳ đặc điểm nào trên đây cũng đều giúp ta đối mặt với các thay đổi lớn hiệu quả hơn. Không có gì đảm bảo một thái độ nhất định nào đó sẽ giúp ta kiến tạo một tương lai thịnh vượng cho tổ chức hay cho chính ta cả. Song, nếu có thể xác định được thói quen nào trong 4 thói quen trên đây phù hợp với mình, có lẽ ta sẽ được trang bị tốt hơn để phát triển trong tương lai.

Ở bất kỳ lĩnh vực nào, những nhà lãnh đạo giúp đưa tổ chức của mình tiến lên phía trước đều là người có khả năng ngẫm nghĩ lại những gì mình luôn làm, định nghĩa lại các sản phẩm và dịch vụ hiện tại, rồi tiến hành các thử nghiệm táo bạo để xem tương lai sẽ thế nào. Bạn có phải là nhà lãnh đạo như vậy không?


Tác giả: Bill Taylor

Nguồn UBrand