Càng lớn tuổi, ta càng có xu hướng cảm thấy ít liên hệ với mọi người xung quanh. Kết quả là ta lui vào thế giới của riêng mình và sự cô lập đó có thể khiến ta có nguy cơ trầm cảm cao hơn.

Tuy nhiên, có một sáng kiến giúp bạn sống mãi với mọi người vì nó giúp gia đình bạn hiểu rõ hơn về lịch sử của chính họ. Rất đơn giản, đó là hãy viết câu chuyện về cuộc đời bạn.

Theo Brendan Kearney, Huấn luyện viên Sống Khỏe Toàn Diện tại Trung tâm Hebrew SeniorLife thuộc Đại học Y Harvard, “Bạn sẽ phải ngạc nhiên trước mức độ quan tâm của bạn bè và người thân đối với những câu chuyện và hồi ức cuộc đời bạn. Bạn trực tiếp tạo nên một tài sản văn hóa và lịch sử ‘độc nhất vô nhị’ mà người khác không có, và việc lưu lại câu chuyện đời mình có thể là món quà quan trọng dành cho chính bạn cũng như con cháu mình.”

Để lại di sản có thể là động lực viết hồi ký cuộc đời của những người có tuổi. Bạn muốn mọi người nhớ đến mình như thế nào? Hẳn là bạn muốn để lại tiền bạc hoặc kỷ vật cho cháu chắt, gia đình và bè bạn mình, nhưng món quà thật sự sống mãi chính là lịch sử của riêng bạn.

Cầm bút lên!

Đối với một số người, viết lách có thể là việc khá khó khăn. Đừng lo, những phương pháp sau sẽ giúp bạn “bắt nhịp” cảm xúc của mình.

  • Viết vào cùng một thời điểm mỗi ngày. Cách này giúp bạn xây dựng thói quen viết lách. Hãy chọn một thời điểm cụ thể để viết, bất kể là buổi sáng khi đang nhâm nhi cà phê hay trước khi đi ngủ, hoặc bất cứ thời gian nào trong ngày.
  • Viết trong khoảng thời gian cố định. Nếu là người mới bắt đầu, bạn hãy đặt hẹn giờ và viết trong 10 – 15 phút. Khi đã cảm thấy thoải mái hơn với việc viết lách thì bạn có thể tăng thời gian viết lên 20 phút hoặc lâu hơn.
  • Đừng lo lắng về chính tả và ngữ pháp. Bạn viết nhằm mục đích lưu giữ chứ không phải để xuất bản, do đó hãy viết như văn nói thông thường và đừng chú trọng vào việc sửa lỗi sai.
  • Sử dụng máy ghi âm. Nếu cảm thấy không thoải mái với việc viết lách, bạn có thể ghi lại câu chuyện bằng máy ghi âm hoặc điện thoại thông minh.
  • Tìm kiếm những nhóm viết lách. Một số trung tâm cộng đồng mở các hội thảo về viết hồi ký có thể hỗ trợ thêm và cho bạn cơ hội để chia sẻ tác phẩm của mình với người khác. Bạn cũng có thể học cách viết câu chuyện đời mình bằng cách lắng nghe câu chuyện của người khác. Một phương án khác là tìm đến bạn bè và thành lập nhóm viết riêng của mình.

Những lời khôn ngoan

Kearney từng nói, “Khi người ta qua đời thì những câu chuyện của họ cũng sẽ ra đi cùng họ. Khi đến tuổi bóng xế chiều tà, nghĩ xem bạn mong muốn hiểu thêm về ông bà/ông bà cố của mình và về cách họ từng sống biết chừng nào.”

Bên cạnh việc chia sẻ những câu chuyện, hồi ký của bạn có thể là cơ hội để bạn truyền lại trí tuệ và bài học cuộc sống cho thế hệ sau. “Cho dù bạn viết về những phần đời bất hạnh hoặc đau khổ mà chưa từng kể với bất kỳ ai thì việc hồi tưởng và viết lại chúng có thể cho người khác thấy sức mạnh cần thiết để vượt qua trở ngại trong cuộc sống khi họ đối mặt với khó khăn của chính mình,” Kearney nói.

Viết lại cuộc đời của bản thân còn là một phương pháp trị liệu vì nó giúp bạn khám phá những vấn đề đang khiến mình phiền muộn. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Psychiatry cho thấy dạng liệu pháp viết lách, được gọi là liệu pháp tiếp xúc thông qua viết lách, cũng hiệu quả không kém liệu pháp xử lý nhận thức truyền thống trong việc điều trị những rối loạn stress sau sang chấn ở người trưởng thành.

Trong liệu pháp tiếp xúc thông qua viết lách, bạn viết về một ký ức buồn cụ thể. Theo các nhà nghiên cứu, thông qua việc viết lại trải nghiệm của mình, mọi người thường có thể giải quyết những cảm xúc mà họ hay né tránh nghĩ đến hoặc chia sẻ với người khác.

Trải suy nghĩ lên trang giấy

Mặc dù đánh máy thì dễ dàng và nhanh chóng hơn nhưng việc thỉnh thoảng viết tay có thể kích thích não bộ hoạt động tích cực hơn. Các nghiên cứu phát hiện ra rằng chữ viết tay, đặc biệt là dạng chữ thảo (chữ viết tốc ký, viết nhanh), có thể kích thích những phần não phụ trách về trí nhớ ngắn hạn và dài hạn. Quá trình viết chậm rãi giúp cải thiện sự chú ý và khả năng xử lý thông tin vì bạn phải tập trung vào việc viết ra các con chữ và từ ngữ.

Men theo con đường ký ức

Khi viết câu chuyện cuộc đời, bạn không cần kể tuần tự từ năm này sang năm khác. Thay vào đó, Kearney khuyên bạn nên xây dựng dòng thời gian cuộc đời dựa trên những nơi bạn từng sống.

“Hãy bắt đầu bằng việc viết về ngôi nhà của bạn. Suy nghĩ về mái ấm nơi bạn lớn lên hoặc căn nhà đầu tiên bạn sở hữu. Những ký ức nào ùa về trong tâm trí bạn? Nơi bạn từng sống thường ‘làm sống dậy’ biết bao ký ức sống động và những câu chuyện bị lãng quên gắn liền với nơi đó,” Kearney gợi ý.

Các nguồn cảm hứng khác là công việc đầu tiên, sở thích hoặc môn thể thao ưa thích của bạn. “Chẳng hạn, nếu bạn từng là tay vợt tài ba nhưng hiện giờ không còn chơi nữa, bạn có thể chia sẻ kiến thức, sự hiểu biết và tình yêu dành cho môn quần vợt với những tay vợt tương lai như cháu chắt của mình,” Kearney nói.

Một cách “đánh thức” ý tưởng khác là xem lại album ảnh. Hãy tập trung vào một bức ảnh và viết lại câu chuyện đằng sau nó. Hoặc bạn có thể sử dụng các gợi ý bằng cách tự hỏi một số câu hỏi như, “Một trong những kỷ niệm yêu thích nhất của tôi về người bạn thân là…” hoặc “Thời điểm hạnh phúc hoặc đáng sợ nhất của tôi là…”

Theo Kearney, “Một khi bắt đầu, bạn sẽ ngạc nhiên trước những ký ức ùa về và thôi thúc bạn viết ra. Bạn sẽ nhận ra rằng cuộc sống và những câu chuyện của bạn vẫn còn liên hệ khá mật thiết với nhau.”