Bạn thức giấc vào giữa đêm và đôi khi phải mất cả giờ đồng hồ để có thể ngủ trở lại. Đây được gọi là chứng mất ngủ lúc nửa đêm, và nó ảnh hưởng đến 35% dân số thế giới vài lần một tuần. Chứng bệnh này là một vấn đề nghiêm trọng – nó có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, béo phì, trầm cảm và sự gia tăng quá mức của các tình trạng khác. Tuy nhiên, các nhà khoa học về giấc ngủ phát hiện ra rằng chứng mất ngủ về đêm suy cho cùng có thể không phải là một chứng rối loạn, mà nó có thể là tác động của phần quá khứ của loài người đối với thế giới hiện đại.

Việc thức giấc vào nửa đêm có gây tác hại gì không?

Hiện tượng này mang nhiều tên gọi: giấc ngủ theo 2 chế độ (bimodal sleep), giấc ngủ theo 2 giai đoạn (biphasic sleep) và giấc ngủ phân mảnh (segmented sleep).

Roger Ekirch, giáo sư lịch sử thuộc Đại học Bách khoa Virginia đã nhanh chóng phát hiện ra rằng trong phần lớn khoảng thời gian được lịch sử ghi nhận, và có thể là trước đó nữa, người phương Tây đã ngủ theo 2 chu kỳ: giấc ngủ thứ nhất và giấc ngủ thứ hai, và họ thức giấc trong khoảng 1 giờ đồng hồ giữa 2 giấc ngủ.

Vị giáo sư còn phát hiện thấy rất nhiều tài liệu khác nhau (ví dụ như các văn bản ghi nhận lời khai trước tòa bằng tiếng Anh cách đây hàng trăm năm hay các tác phẩm văn học như Odyssey của Homer), thuộc nhiều thứ tiếng và nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau (từ thời Trung Cổ đến Thời đại Khai Sáng), đã đề cập đến 2 loại giấc ngủ này. Các nhà khảo cổ học cũng đã ghi nhận sự hiện diện của giấc ngủ phân mảnh trong cộng đồng người Tiv của Nigeria, tộc người Woolwa ở Trung Mỹ và các cộng đồng người tị nạn da đen ở Suriname.

Trong khi Ekirch khám phá các tài liệu liên quan đến giấc ngủ theo 2 chế độ trong lịch sử, thì cuộc thí nghiệm kéo dài một tháng trên 15 đối tượng vào năm 1992 của Thomas Wehr, thuộc Viện Sức khỏe Thần Kinh Quốc Gia Mỹ, đã phát hiện ra rằng giấc ngủ diễn ra tự nhiên hơn khi ta không tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo.

Dù có bằng chứng cho thấy loại giấc ngủ này có thể không phải là một xu hướng ngủ phổ biến, nhưng nó đã được cộng đồng khoa học nghiên cứu về giấc ngủ xem là cách mà hầu hết mọi người đã ngủ trong phần lớn lịch sử nhân loại. Nhưng cuộc Cách mạng Công nghiệp vào cuối thế kỷ 18-19 đã khiến con người chấm dứt việc ngủ theo 2 giai đoạn. Khi bắt đầu sử dụng ánh sáng nhân tạo, con người ngủ muộn hơn.

Trước Cách mạng Công nghiệp, thái độ của tầng lớp thượng lưu và trung lưu đối với giấc ngủ bắt đầu thay đổi: Theo Ekirch, vì muốn tăng năng suất và hiệu quả làm việc, họ bắt đầu loại bỏ giấc ngủ thứ hai: họ ngủ muộn hơn rồi thức giấc vào lúc 5 giờ sáng hoặc bình minh và làm việc ngay.

Trước khi anh em nhà Wright phát minh ra máy bay vào năm 1903, giấc ngủ theo 2 chế độ ở phương Tây chỉ còn tồn tại ở những vùng nông thôn đặc biệt hẻo lánh.

Adrian Williams, Giáo sư về Thuốc Ngủ tại Đại học King (Luân Đôn) nói rằng thời gian ngủ cần thiết của một người được quyết định bởi di truyền. Thời gian ngủ trung bình là 8 giờ đồng hồ - một số người cần ngủ nhiều hơn, một số thì cần ít hơn.

“Nếu có một đêm ngủ không thẳng giấc, bạn có thể ngủ bù. Điều đó không sao cả,” William nói.

Ông nhấn mạnh nhu cầu ngủ đủ giấc, vì giấc ngủ có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe. Thiếu ngủ đã được chứng minh là sẽ dẫn đến bệnh béo phì, tiểu đường và mọi loại bệnh khác.

Họa sĩ và những ngành nghề sáng tạo khác cũng đã được ghi nhận là có giấc ngủ phân mảnh, vì họ cảm thấy loại giấc ngủ này sẽ nâng cao óc sáng tạo của họ.

Không phải giấc ngủ theo 2 chế độ có lợi cho bạn, mà chính hiểu biết về loại giấc ngủ này sẽ giúp ích cho bạn.


Theo Benjamin Peim / Headspace.com